GÓPfréttir
forsíða


|
6 sišunarstig Kohlbergs Lawrence
Kohlberg (1927 1987).
Kohlberg var bandarķskur
sįlfręšingur, fęddur ķ Bronxville ķ New York. Hann starfaši sem prófessor
viš hįskólann ķ Chicago og viš hįskólann ķ Harvard. Hann var mešal annars
fręgur fyrir rannsóknir sķnar į žróun sišferšisžroskans.
Hann setti fram hugmyndir um sex sišferšis-stig į
žremur sišferšis-skeišum ķ žroskaferli mannsins. Žroski hvers einstaklings
fer af einu stigi upp į žaš nęsta uns aš žvķ kemur aš hann fer ekki hęrra.
Flestir eru strandašir žegar komiš er į 4. stig.
Žaš į viš um öll stigin aš sį sem er į žvķ stigi getur
ekki skiliš röksemdafęrslu efra stigs - nema žaš sé ašeins af nęsta stigi fyrir
ofan hans. Naušsynlegt er aš gęta žessa žegar börnum er lišsinnt - og hafa ķ
huga žegar hlżtt er į eša blandast ķ sišręna umręšu fulloršinna sem oftast
mį gera rįš fyrir aš séu į 3. - 4. stigi.
|
Höfum
ķ
huga |
Innskot ritara:
- Gerš hefur veriš sś athugasemd
viš framsetningu Kohlbergs aš hśn sé karlmišuš og frįbrugšin hugsun kvenna.
- Algengt er aš einstaklingar hagi
sér og dęmi svo sem žeir vęru stigum nešar eša ofar en žeir venjulega virka
svo aš žaš vekur athygli višstaddra. Žroskamunurinn kemur žį ekki ķ ljós
fyrr en röksemdanna er óskaš. Hverjum manni er einnig hęgara aš vera į hęrra
stigi žegar mįliš snertir ekki hann sjįlfan į neinn hįtt.
- Hógvęra óskin er aš vilja vera
sem oftast og sem lengst į sem efstu stigi - en gera sér grein fyrir aš
allir hrapa nišur skalann į ögurstundum. Žį er mikilvęgt aš įtta sig fljótt
į žvķ, bišjast afsökunar og reyna aš lįgmarka skašann.
|
0-9
įra |
Mišaš viš sjįlfan sig - undanfari
venjulegs sišferšismats. Aldur 0-9 įr. |
Ég
vil |
- 1. stig - Foršast refsingu og
hlżša
Rétt eša rangt męlist eftir žvķ hvort žvķ fylgir refsing. Žaš sem skiptir
mįli er aš fį žaš sem óskaš er įn hugleišinga um hvaš annar žarf eša hvaš
honum finnst. Óhlżšni er ekkert mįl ef unnt er aš komast upp meš žaš įn žess
aš hljóta refsingu fyrir.
|
Ég
-
viš
viljum
fį |
- 2. stig - Ég fę mitt og žś fęrš
žitt
Rétt eša rangt tekur miš af eigin žörfum - og eigin afleišingum. Vaknaš
hefur hugmyndin um aš ašrir hafi einnig og stundum ašrar óskir. Hęgt er aš
hjįlpa öšrum ef žaš leišir til žess aš ég fę mitt.
|
9-19
įra |
Mišaš viš ašra (hvaš segja ašrir?) -
hefšbundiš sišferšismat. Aldur frį 9 įra til tvķtugs. |
Žaš
sem
allir
vilja
og
verša |
- 3. stig - Góši pilturinn - góša
stślkan
Įkvaršanir teknar til žess aš glešja ašra, sérstaklega valdafólk
samfélagsins. Mikilvęgt er aš višhalda góšum venslum meš žvķ aš deila meš
öšrum, treysta og leita eftir gagnkvęmu trausti. Sekt og sakleysi getur
fariš eftir ętlan hegšandans.
|
Žaš
sem
lögin
segja |
- 4. stig - Lög og reglur
Einstaklingurinn lķtur į samfélagiš ķ heild žegar hann leitar sér višmišana
um hvaš skuli teljast rétt eša rangt. Hann lķtur į reglur sem ósveigjanlegar
og telur žaš skyldu sķna aš fara eftir žeim.
|
Sį sem
žroskast |
Mišaš viš sjįlf-settar, umhyggnar kröfur - į fulloršinsįrum. |
Ólķkir
hópar
hafa
ólķkar
reglur |
- 5. stig - Samfélagslegur
samningur
Einstaklingurinn gerir sér grein fyrir žvķ aš reglurnar eru samkomulag
viškomandi hóps um hegšun sem honum hentar. Ķ öšrum menningarheimi eru ašrar
reglur. Hann gerir sér grein fyrir žvķ aš reglur eru sveigjanlegar og žeim
mį breyta ef žęr uppfylla ekki lengur žarfir samfélagsins.
|
Sjįlfstętt
mat
innan
umhyggins
sišaramma |
- 6. stig - Umhyggni
Einstaklingurinn dregur sjįlfur fram meginreglur sem honum eru
undirstöšuatriši mannlegra samskipta og sem ašrar reglur heyri undir. Hann
hefur sett sér eigin sišferšisramma og getur žvķ tekiš įkvöršun um aš brjóta
višteknar reglur ef hegšun samkvęmt žeim brżtur žann ramma. Dómur um rétt
eša rangt framferši tekur óhjįkvęmilega miš af kringumstęšum hegšunarinnar.
Sišferšismatiš įkvaršast af sjįlfstęšu mati innan rammans.
|
|
>> |
<< |