Forsķša

Kom inn!
Rad i tima tekid

Žś vissir -
eša veist žaš nś!

Efni:

*  *

*  *  *

Įfengiš

Noršanfari, 18. įr. Nr. 41-42. Akureyri, 25. įgśst 1879.
Spurningar Finns forvitna:
I. Hversu margir eru žeir prestar hér į landi sem alveg eru lausir viš ofdrykkju?

*  *

*  *  *
Barnið

Ritari hugleiddi þetta aldrei í samfélagi barna sinna - sem oft kom honum á fremur svalan klaka.

Hefði gjarnan viljað rekast á svona samantekt fyrir 60 árum.

Hvað ætti barnið að geta?
Hugmyndalisti þýddur af netinu

Frá www.TheMontessoriNotebook.com - þaðan kemur listinn 12-18 mánaða
Yndislegt er að sjá hversu börnin gleðjast yfir að geta gert nytsamt viðvik. Sumum finnst ótrúlegt að þau geti það sem hér er talið - en ef þú vilt að barnið þitt - ekki aðeins nái að leysa þessa hluti af hendi - heldur líka njóti þess að liðsinna við heimilisverkin (og hvaðeina) þá fylgdu þessum ráðum:
1. Aldrei neyða barnið - þið getið gert verkið hlið við hlið eða þú leggur lið eftir þörfum.
2. Reyndu að eiga tæki (t.d. sóp) í barns-stærð svo samræmið verði betra.
3. Farðu þér hægar svo barnið nái að læra hvernig skal vinna verkið.
4. Hafðu hreyfingarnar hægar og talaðu minna - þá er hægara fyrir barnið að gera eins.
5. Eigðu gleði við heimilisverkið þegar ungi heimsborgarinn er einnig að.
6. Slakaðu á fullkomnunaráráttunni - þótt ekki fari allt sem best á fyrstu stigum.
7. Byrjaðu á því einfalda - þegar það er komið má bæta því næsta við.
8. Hafðu gaman af þessu. Ef það verður erfitt - gefðu því dálítið frí - og byrjaðu aftur!

 

12-18 mánaða:

Eldhús:

Hella vökva í glas úr lítilli könnu
Bæta mjólk á morgunkornið
Moka morgunkorni í matarskál
Þurrka útfyrir-gusu með þurrku
Fara með disk fram í eldhús
Drekka lögg úr glasi

Svefnherbergi:

Sækja bleyju/nærför
Setja óhrein föt í körfuna
Draga frá glugganum
Velja milli tveggja fatnaða
Klæðast með aðstoð
Fara úr sokkum

Baðherbergi:

Bursta hárið
Bursta tennur með hjálp
Þvo hendur
Taka til baðfötin
Sækja og hengja upp handklæði

Annað:

Hjálpa til við að taka saman leikföngin
Sækja skó
Hjálpa eldri/foreldri (geturðu sótt .. ?)
Kveikja og slökkva ljós

Listi frá Flanders Family Website
http://www.flandersfamily.info/web/organization/printable-charts/

2-3 ára:

Setja leikföng í kassann
Setja bækur í bunka á hilluna
Setja óhreinu fötin í körfuna
Setja ruslið í ruslakörfuna
Sækja við í arininn
Brjóta saman tuskur
Setja á matarboðið
Sækja bleyjur og þurrkur
Þurrka ryk af lágborði

4-5 ára:

Gefa gæludýrum
Þurrka það sem sullast
Tak upp leikföng
Búa um rúmið
Laga til í svefnherberginu
Vökva blómin
Raða hreinum hnífapörum
Taka til léttan bita
Nota hand-ryksugur
Taka af eldhúsborðinu
Þurrka upp og setja í skápa
Sótthreinsa hurðarhúna

6-7 ára:

Tína saman rusl
Brjóta saman handklæði
Rykstrjúka gólf
Taka úr uppþvottavélinni
Brjóta saman þvegna sokka
Reyta arfa
Raka saman laufi
Afhýða kartöflur og gulrætur
Útbúa salat
Setja nýja klósettrúllu á sinn stað

8-9 ára:

Setja í uppþvottavélina
Skipta um ljósperu
Þvo óhreinar flíkur
Hengja til þerris og brjóta saman flíkur
Rykbanka húsgögn
Vökva garðinn
Koma innkaupsvörum fyrir
Steikja hrærð egg
Baka smákökur
Fara göngutúr með hundinn
Sópa stéttina
Þurrka borðið

10-11 ára:

Hreinsa baðherbergið
Ryksuga gólfteppið
Hreinsa á kommóðunni
Full-hreinsa eldhúsið
Taka til einfalda máltíð
Slá blettinn
Sækja póstinn
Laga smálegt ss. saumsprettu/festa tölu
Sópa bílskúrinn

12 ára og eldri:

Þvo gólf
Skipta um perur í loftljósum
Þvo og ryksuga bílinn
Klippa runnana
Mála veggi
Kaupa eftir innkaupalista
Elda fullbúinn mat
Baka brauð og köku
Sinna einföldu heimilis-viðhaldi
Þvo glugga
Strauja
Gæta yngri barna

 

Besta Besta sparnašarrįšiš er einfaldlega aš kaupa aldrei ķ dag žaš sem eins mį kaupa į morgun.
Bķlastęša-
vesen ?!!

Ath!
nś er
minnsta sektin
kr. 10.000

Óvęnt stöšusekt ķ Rvķk ??

Žį opnast yfirlit meš öllum upplżsingum um žessa kęru - įsamt mynd af bķlnum ķ brotastöšunni.

Brśš-
kaupa-
heitin

Frį
Wikipedia
 

 

Listi yfir heiti brśškaupsafmęla:

1 įra - Pappķrsbrśškaup
2 įra - Bómullarbrśškaup
3 įra - Lešurbrśškaup
4 įra - Blóma- og įvaxtabrśškaup
5 įra - Trébrśškaup
6 įra - Sykurbrśškaup
7 įra - Ullarbrśškaup
8 įra - Bronsbrśškaup
9 įra - Leir / Pķlubrśškaup
10 įra - Tinbrśškaup
11 įra - Stįlbrśškaup
12 įra - Silkibrśškaup
12 og hįlft įr - Koparbrśškaup
13 įra - Knipplingabrśškaup
14 įra - Fķlabeinsbrśškaup
15 įra - Kristalbrśškaup
20 įra - Postulķnsbrśškaup
25 įra - Silfurbrśškaup
30 įra - Perlubrśškaup
35 įra - Kóralbrśškaup
40 įra - Rśbķnbrśškaup
45 įra - Safķrbrśškaup
50 įra - Gullbrśškaup
55 įra - Smaragšsbrśškaup
60 įra - Demantsbrśškaup
65 įra - kórónudemantabrśškaup
70 įra - jįrn og/eša platķnumbrśškaup
75 įra - atóm og/eša gimsteinabrśškaup

Bęnin

*

*

*

*

*

*

*

*

*

Styrking
sjįlfsins

Žessi texti er
gamall en hér
tekinn śr
Blašinu
20. maķ 2005.

 

Mįttur bęnarinnar
Bęnin er afar öflug sjįlfssefjun//sjįlfsdįleišsla sem hjįlpar persónunni aš safna öllum mętti sķnum aš umbešnu markmiši. Ķ hugskoti okkar togast į ólķkar óskir og žar er aš finna margvķslegar röksemdir fyrir heppileika annarra markmiša. Ég vil gera Sveinu žaš til gešs aš frišmęlast viš Siggu en žaš mun aušvitaš hafa žaš ķ för meš sér meiri samskipti viš hana og hennar fjölskyldu sem ... og žegar Sveina spyr hvort ekki sé allt ķ lagi finn ég aš kvķši vex innra meš mér og leirtauiš ķ höndum mér er fariš aš rekast harkalega saman. Ég er ķ uppnįmi. Eftir aš hafa bešiš žeirrar bęnar į hverju kvöldi ķ heilan mįnuš aš mér megi aušnast aš frišmęlast viš Siggu finn ég aš żmis įsteytingarefni eiga sér ef til vill lausnarleišir og aš uggur minn er sennilega alltof mikill og eiginlega of mikill og eiginlega kannski įstęšulaus og žegar ég hugleiši žetta viš uppvaskiš er leirtauiš hętt aš rekast saman og ég fę ekki lengur kvķšaköst. Mķn margvķslegu višhorf eru aš samręmast. Verkkvķši minn er eiginlega horfinn. Ķ dag finnst mér žetta ekki lengur neitt mįl ...

Žetta hefur aušvitaš ekkert meš gušiš aš gera.

Notašu sömu ašferš til aš styrkja žitt eigiš sjįlf.
Segšu meš innlifun aš minnsta kosti tvisvar į dag:

  • Ég er sterk/sterkur.
  • Ég get gert allt sem ég vil.
  • Ég er falleg manneskja.
  • Ég er engum hįš/hįšur og stend į eigin fótum.
  • Ég geri lķf fólksins ķ kringum mig skemmtilegra.
  • Ég er vel gefin/gefinn og bż yfir styrk til žess aš fara žangaš sem ég vil.
  • Ég er hress og skemmtileg/skemmtilegur.
  • Ég bż yfir ótal kostum žótt ég sé ekki fullkomin/fullkominn. Žaš er heldur enginn fullkominn.
  • Ég ętla mér aš lifa lķfinu og skemmta mér į mķnum forsendum.
  • Ég ... (bęttu žvķ viš sem žś sérš aš vantar!)

Virka
bęnir
??

Lestu hér um Miklu bęna-tilraunina

Trśarsjóšur ķ Bandarķkjunum kostaši 2,4 milljónum dollara til verksins og stjórnandi žess var lęknir sem var veršlaunahafi hjį sjóšnum. 
Nišurstöšur voru birtar įriš 2006.

Stubbur
Dawkins

Sjį einnig stubb (stutta grein) žar sem Richard Dawkins ber saman įhrif vķsinda og trśarbragša. 
  BarnaVerkalisti

*  *

*  *  *

Darwin
og almenn
žekking

2006

Darwin og staša žekkingar um uppruna lķfsins įriš 2006

Ein og hįlf öld er senn lišin sķšan Charles Darwin birti įriš 1859 tķmamótaverk sitt Uppruna tegundanna. Economist birti könnun į žvķ hvernig žjóšir hafa tileinkaš sér žróunarkenninguna.
Ķslendingar eru į toppnum.

Dekkja-
textar

Upplżsingar
af gamalli
blašaśrklippu

Sjį hér nęst
fyrir nešan
frįbęra
skżringarmynd
af FĶB-vefnum

 

Hvaš merkja texta- og talnarunurnar į bķldekkjunum?
  • Nafn framleišanda og tegund dekksins eru yfirleitt mest įberandi - ž.e. meš stęrstu stöfunum.
  • Talnarunan - 195/65R15 -
    • 195 segir til um breiddina į slétta slitfletinum sem snertir veginn - ķ millimetrum.
    • 65 er hęš dekksins frį felgu sem prósenta af breidd slitflatarins. Hęš žessa dekks frį felgunni er žvķ 65% af 195 eša 195 * 65% = 126,75 millimetrar.
    • R merkir aš žetta er Radial-dekk. Žegar enginn bókstafur er ķ žessu sęti er um aš ręša dekk sem er uppbyggt į svonefndan Diagonal-mįta - og er nįnast hętt ķ framleišslu fyrir venjulega bķla.
    • 15 segir fyrir um aš felgustęršin skal vera 15" = 15 tommur.
  • Talnarunan - 91T -
    • 91 segir til um buršaržoliš. Hér er žaš 91 * 5,792 (įn žess ritari viti hvers vegna) = 527 kg fyrir hvert dekk.
    • T segir til um aš hrašatakmörk žessa dekks eru 190 km/klst.
      • Bókstafirnir merkja:
        L = 120, M = 130, N = 140,
        P = 150, Q = 160, R = 170,
        S = 180, T = 190, U = 200,
        H = 210, V = 240, W = 270,
        Y = 300.
    • M+S eša M&S merkir mold og snjór eša aš um er aš ręša heilsįrsdekk.
Af
FĶB-vefnum
sótt
30. okt. 2012

 

1).  Talan merkir buršaržol hjólbaršans og fęst kķlóafjöldi meš žvķ aš margfalda töluna meš 5,792 ķ žessu tilviki veršur žetta žį 89 x 5,792 = 515,5 kg.
Bókstafurinn merkir hrašažol "H" merkir 210 km. klst.

Hįmarkshrašamerkingar:

L = 120
M = 130
N = 140
P = 150
Q = 160
R = 170

S = 180
T = 190
U = 200
H = 210
V = yfir 210

 

 

 

2).  Bókstafurinn stendur fyrir byggingarašferšina sem er beitt viš uppröšun buršarlaga "R" stendur fyrir radķal
ef bókstafinn "R" vantar žį er um aš ręša diagonal byggingu sem er nįnast ekki aš finna lengur ķ fólsbķladekkjum.

3).  Bókstafur fremst ķ talnaröšinni er eingöngu į amerķkumarkaši og tįknar:
P = Fólksbķlar og minni jeppar
LT = Sendibķlar, pallbķlar og stęrri jeppar.

 

š Š

Sigfśs Blöndal sagši 1924 ķ Ķslensk-dönsk oršabók um bókstafinn š:
(„stungiš d"), det isl. Alfabets sjette Bogstav. Det findes kun i Ind- og Udlyd og udtales omtrent som engelsk th i father, mother, path, dels som [š]: raša, išn, eyšsla - dels som [ž] (i sydlandsk Udtale foran k og i Nordlandsk efter lukket Konsonant, ligel. i Sammensętninger foran h + Vokal og i enk. andre Forb., se nęrmere derom Fortalen): blķška, lęgš, bošhįttur, boršsilfur. - I Udlyd vakler Udtalen, is. i Sydlandsk, mellem stemt og ustemt: vaš, hefš.
I den ęldre Ortografi, indtil Njįlaudgaven 1772, brugtes d for š, men Rask fastslog Anvendelsen af š i Beg. af det 19. Aarh. og nu er den tręngt igennem. - Paa Vestfjordene og til Dels paa Snęfellsnes udtaler man imidlertid d i forskellige Forbindelser, hvor Bogsproget og det sędvanlige Talesprog bruger š, saal. brigda, sagdi, lagdi osv. for brigša, sagši, lagši osv..

š Š

  • Fyrir 190 įrum žröngdi sį įgęti śtlendingur Rasmus Kr. Rask bókstafnum š ofan ķ kok ķslensks almennings meš ašstoš mįlfręšiskriffinna. Žar meš var š-hljóšiš gert rįšandi ķ staš žeirra hljóša sem einnig voru ķ gangi meš žjóšinni ķ framburši žessara orša. Žetta š-hljóš finnst mér aušga mįliš okkar.
  • Rasmus Kr. Rask teiknaši handa okkur śtlit bókstafsins š sem seinni leturgeršarmenn hafa sķšan fįgaš.
  • Stórt Š er stórt D meš striki.
  • Ef Rasmus Kr. Rask hefši lįtiš litla š fį śtlit lķtils d meš striki - žį hefši žaš reynst okkur ómetanlegt vegarnesti ķ sókn okkar eftir aš fį sérķslenska bókstafi inn ķ forgangs-letursett tölvunnar.

Eftirlauna-
gildran

Eftirlaunagildran

Lķfsreynslusögur fólks į eftirlaunum -
heyrt af munni žeirra sem reyndu og annarra sem nęrri stóšu.
Sendu inn sögu sem žér stendur nęrri

1
Skrįš 2007

Višmęlandi ritara fékk 16% aukahękkun lķfeyrisgreišslna frį lķfeyrissjóšnum sķnum.
Hann įkvaš aš lįta Tryggingastofnun vita til aš fį ekkert ķ bakiš sķšar ķ endurgreišslukröfum.
Tryggingastofnun sendi honum svar.
Alveg rétt til getiš. Hann įtti žvķ aš fį 16% lękkun greišslna frį Tryggingastofnun.
Konan hans įtti lķka aš fį 5% lękkun greišslna vegna žess aš hann hafši fengiš žessa hękkun.

2
kerfiš
stal
mįlverkinu

og

lét hann svo
borga skatt
af stuldinum

Skrįš 2007

 

Višmęlandi ritara į vin į eftirlaunum. Hann er listmįlari.
Fyrir nokkru var haldin vorsżning į vetrarvinnu okkar sem teljumst til eldri borgara. Fyrir žrįbeišni féllst hann į aš taka nišur af stofuveggnum sķnum mįlverk eftir sjįlfan sig og leyfa žvķ aš hanga uppi į sżningunni. Okkur fannst žaš afar fallegt og vorum honum žakklįt fyrir aš lyfta žannig sżningunni upp.
Starfsfólk frį félagsžjónustunni kom og skošaši sżninguna og varš - eins og fleirum - starsżnt į myndina. Žaš vildi endilega fį hana og spurši hversu mikiš hśn ętti aš kosta.
Hann sagši aš myndin vęri ekki til sölu. Hann hefši ašeins lįnaš hana hingaš yfir sżningardagana.
Žetta dugši ekki. Starfsfólkiš gekk į hann og baš hann aš veršleggja myndina.
Hann var kominn ķ erfiša ašstöšu žvķ aš žetta fólk var honum og hans nįnustu til ašstošar žegar lišs žurfti aš leita. Hann rįšgašist viš žį sem honum voru nįnir og enginn hafši rįš - annaš en aš hann veršlegši myndina svo hįtt aš kaupendurnir hyrfu frį. Žaš gerši hann. Veršiš var hįtt.
Žaš dugši žó ekki žvķ strax var gengiš aš veršinu og myndin, sem hann alls ekki vildi selja - var įšur en varši komin upp į vegg ķ hśsakynnum félagsžjónustunnar.
Strax var kaupupphęšin opinber enda greidd af opinberum ašila.
Tryggingastofnun sį aš hann hafši haft aukatekjur.
Trygggingastofnunin tjįši honum aš allar žessar aukatekjur yršu dregnar frį greišslum sem hann annars hefši įtt aš fį sem eftirlaun.
Sem sagt:
>>
hann tapaši myndinni
>>
og hverri einustu krónu af andvirši hennar
>>
og til višbótar allri žeirri skattlagningu sem fylgdi sölunni.
Ertu viss? Lestu bókina hans Thomas Gilovich. Į ensku heitir hśn How We Know What Isn't So - the fallability of human reason in everyday life, Į ķslensku heitir hśn Ertu viss? śtgefin 1995 af Heimskringlu, hįskólaforlagi Mįls og menningar, ISBN 9979-3-0916-4.

Žar lestu um hvernig raungreinamenn eru móttękilegri fyrir hindurvitnum en félagsvķsindamenn og hvernig viš öll žykjumst sjį reglu ķ žeirri atburšaóreišu sem veršur af daglegri hendingu. 

Forsetningar

Listi
Hallgrķms
Helgasonar
ķ Fréttabl.
jślķ 2006

*

Hallgrķmur
Helgason,

kęrar žakkir!

*

Listi Hallgrķms
var ķ
hring um landiš en
hér er stöšum
rašaš ķ stafrófsröš.
Nytsamt vęri aš
fį hann ķ fleiri
uppröšunum -
t.d. eftir
landshlutum.
Bęta mį miklu
fleiri nöfnum
į listann.

Ef žś bżrš til
ašra uppröšun
- eša hefur tillögur
um višbętur eša
leišréttingar
og
lagfęringar
- žį sendu hana
ķ netpósti
į
GOPfrettir

Hallgrķmur Helgason setti saman nytsaman leišbeinandi lista um hefšbundna notkun forsetninga meš stašarheitum į Ķslandi ķ landshringsröš. 

Sį listi sem hér birtist er endurtekning į lista Hallgrķms - ķ stafrófsröš. Vonandi fyrtist hann ekki viš žaš.

Listann mį alltaf betrumbęta meš žvķ aš senda póst hingaš į GÓP-fréttir meš endurbót, leišréttingum, višaukum og einnig meš öšrum uppröšunum - svo sem eftir landshlutum og svo mį bęta miklu fleiri stašarheitum viš.

Viš förum ...
til Reykjavķkur, til Keflavķkur, til Akureyrar, til Hśsavķkur, austur yfir heiši (Hellisheiši frį Vesturlandi), austur fyrir fjall, undir Eyjafjöll, śt ķ Eyjar, utan,
į Selfoss, į Žingvöll og svo framvegis žangaš sem viš erum ... :

Viš erum ... (heima, erlendis)

  • į
    Akranesi, Akureyri, Įlftanesi. Bakkafirši, Baršaströnd, Bessastöšum, Bķldudal, Blönduósi, Borgarfirši eystri, Breišafirši, Breišdalsvķk, Brjįnslęk, Brś, Bśšum, Dalvķk, Djśpavogi, Drangsnesi, Egilsstöšum, Eskifirši, Eyrarbakka, Grenivķk, (į/ķ) Grundarfirši, Grundartanga, Fįskrśšsfirši, Flateyri, (inni į) Hallormsstaš, Hellu, (austur į) Héraši, Hofsósi, Hornströndum, Hólmavķk, Hvammstanga, Hvolsvelli, Höfn, Hśnaveri, Hśsavķk, Ķsafirši, Íslandi, Kirkjubęjarklaustri, Kjalarnesi, Kópaskeri, Ólafsfirši, Laugum, Mżrum, Mżvatni, Noršfirši, Patreksfirši, Raufarhörn, Reyšarfirši, Reykhólum, Saušįrkróki, Selfossi, Seltjarnarnesi, Seyšisfirši, Siglufirši, Skagaströnd, Sléttu, Ströndum, Stöšvarfirši, Sušureyri, Tįlknafirši, Vopnafirši, Žingeyri, Žingvöllum, Žórshöfn, ...
  • ķ
    Įrneshreppi, Įrbę, Bjarkarlundi, Blįa lóninu, Bolungarvķk, Borgarfirši, Borgarnesi, Breišdal, Breišholti, Bśšardal, Djśpinu, Djśpavķk, Eyjafirši, Fjöršum, Flatey, Fljótshlķš, Fljótum, Garšabę, Garšinum, Grafarvogi, Grindavķk, Grķmsey, (ķ/į) Grundarfirši, Hafnarfirši, Hnķfsdal, Hornafirši, Hrķsey, Hrśtafirši, Hvalfirši, Kjós, Kópavogi, Litla-Hrauni, Lošmundarfirši, Mišbęnum, Mosfellsbę, Munašarnesi, Mżvatnssveit, Möšrudal, Neskaupstaš, Ólafsvķk, Sandgerši, Saurbę, Skaftafelli, Skagafirši, Skógum, Stašarskįla, Stokkseyri, Stykkishólmi, Trékyllisvķk, Vaglaskógi, Varmahlķš, Vatnsfirši, Vķk, Vogum, Žorlįkshöfn, Žykkvabę, Öręfum, ...

ęttuš ...

  • aš vestan, af Héraši, af Sušurlandi, noršan af Ströndum, śr Įrnessżslu, śr Lóni, śr Skagafirši, śr Žingeyjarsżslum, ...

og utan landsteinanna erum viš ...

  • į
    Bretlandseyjum, Gręnlandi, Hawaii, Indlandi, Ķrlandi, Ķtalķu, Kanarķeyjum, Kastrup, Kśbu, Kżpur, Nżfundnalandi, Spįni, Sušurskautslandinu, Svalbarša, Noršurpólnum, tunglinu, Mars
  • ķ
    Afrķku, Asķu, Bandarķkjunum, Bretlandi, Fęreyjum, Grikklandi, Ķsrael, Japan, Leifsstöš, Lķbanon, Palestķnu, Portśgal, Skotlandi, Sviss, Vķetnam, Wales, heiminum
Garšurinn

vatn
og
gręn-
sįpa

Ķ DV 22. jśnķ 2004 er haft eftir Erling Ólafssyni, skordżrafręšingi: Garšeigendur ęttu aš hętta aš lįta eitra garša sķna žvķ aš śr žessu fer eitriš aš drepa góšu gęjana ķ garšinum. Góšu gęjarnir eru sem sagt skordżr sem hjįlpa raunverulega til viš aš éta óvęruna ķ garšinum.
Erling segir: Nśna eru ķ göršunum okkar tegundir trjįmaška sem sķšar verša fišrildum.
Žaš er haustfetinn sem er mjög fjölhęf tegund og leggst į żmsar tegundir trjįgróšurs. Reynivišur er mjög vinsęll, vķšitegundir, rifs og rósir. Fišrildin eru drapplituš og sjįst seinni hlutann ķ september ogķ október žegar žau hópa sig saman į hśsveggjum.
Vķšifeti nefnast svartar lirfur meš ljósari rįkum. Žęr eru sérhęfšar ķ fęšuvali og leggjast į vķšitegundir.
Tķgulvefarinn spinnur laufblöšin saman og bżr sér til einskonar hśs ķ žeim. Hann leitar ašeins ķ vķšinn en er samt fyrst og fremst birkięta.
Allar žessar tegundir voru óvenju snemma į feršinni ķ įr og munu žvķ į nęstu dögum  sķga nišur ķ jöršina til aš pśpa sig. Žį hętta žęr aš naga og allir verša glašir um sinn.

Blašlżs eru margar. Birki, rifs og rósir verša helst fyrir baršinu į žeim. Mest er af žeim seinni part sumars. Žęr leggjast mest į nżsprotana og vegsummerki žeirra eru upprślluš og krumpuš blöš

Ef žś vilt endilega śša žį skaltu blanda vatni og gręnsįpu į śšabrśsa. Žaš virkar įgętlega į maškinn og lśsina.

Hrotur og
ofnęmi

Śt meš
dśninn!

Śt meš
tengda-
pabba!
 

 

Hrotur stafa af žrengingum ķ nef-öndunarvegi. Margir hafa ofnęmi fyrir rykmaur eša örverum sem eru ķ rśmfötunum sem žeir sofa viš og fį af žeim bólgur ķ slķmhśš nefsins og ķ eyrun. Žarna er dśnninn oršinn verstur. Įšur var hann alltaf ķ vaxbornum verum svo örverurnar komust ekki śt śr sęnginni. Į sķšari įrum eru verin ekki svona vel frį gengin. Margur hefur hętt aš hrjóta žegar hann fjarlęgši dśn og fišur śr rśminu. Japanir žvo hverja einstaka fjöšur og bursta af henni allar örverur įšur en hśn er sett ķ sęngina. Aš sjįlfsögšu verša žaš dżrar sęngur.

Grķšarleg aukning hefur oršiš į margvķslegu ofnęmi. Žaš er aušvitaš frįbęrt fyrir ofnęmislęknana sem žar meš hafa nóg aš gera. Viš hin ęttum aš athuga hvort magnašir ofnęmisvaldar eru komnir ķ hśs okkar eins og jurtirnar sem kallastt Figus Benjaminicus og Tengdapabbi eša Gśmmķplantan og einnig eru żmsir kaktusar duglegir ķ žessu efni. Prófašu bara aš setja žessar jurtir śt śr hśsinu žķnu!

Hjarta-
įfall ??

Įfall
ķ
einrśmi!!??
hvernig
lifi ég
žaš af??
SVAR
į
Hjartalif.is

Hjįlpum hjartanu!
Sjį Hjartaheill.is og Hjartalķf.is og Hjartavernd !!
Vķsun hingaš: http://www.GOPfrettir.net/open/thuveist/hjarta 

Sendandi:
Ašalheišur Gušmundsdóttir, hjśkrunarstjóri sjśkrasvišs heilbrigšisstofnunar Sušurlands [email protected] 2.11.2010

Hjartaįfall og heitt vatn

Žaš tekur ašeins tvęr mķnśtur aš lesa žessa mikilvęgu upplżsingar og ég sendi žetta til žeirra sem mér žykir vęnt um ........

Ég vona aš žś gerir žaš lķka!!!

Lesa
og
senda
įfram !!

 

 

 

 

Įfall
ķ
einrśmi!!??
hvernig
lifi ég
žaš af??
SVAR
į
Hjartalif.is

 

Hringja
ķ
112
!!

Hjartaįföll og heitavatnsdrykkja

Žessar upplżsingar eru mjög mikilvęgar.
Ekki ašeins um heita vatniš aš lokinni mįltķš,

 heldur einnig um hjartaįföll.

Kķnverjar og Japanir drekka ekki kalt vatn meš mat. Žeir drekka heitt te.
Ef til vill er tķmabęrt aš taka upp drykkjusiši žeirra meš mat.

Eftirfarandi upplżsingar eiga sérstaklega erindi til žeirra sem sem finnst gott aš fį sér kalt vatn. Žaš kann aš vera hressandi aš fį sér glas af köldu vatni meš mat eša aš lokinni mįltķš.
Kalt vatn heršir hins vegar feit efni (olķur og fitu) ķ matnum sem žś varst aš borša og hęgir į meltingunni.

Um leiš og žessi "seyra” hvarfast viš sżru, brotnar hśn hrašar nišur ķ žörmunum en föst fęša og einangrar žarmavegginn. Fljótlega mun žetta breytast ķ fitu og getur leitt til krabbameins.
Žaš er best aš drekka heita sśpu eša heitt vatn meš mat eša aš lokinni mįltķš.

Sjį Hjartaheill.is og Hjartalķf.is og Hjartavernd !!

Konur

!!

og

karlar

!!

Įfall
ķ
einrśmi!!??
 

Žekktu einkenni hjartaįfalls

  • Konur eru lķklegri til aš upplifa:
    • Óśtskżršan slappleika eša žreytu.
    • Óešlilegt kvķšakast eša verša taugaóstyrk.
    • Meltingartruflanir eša verk vegna uppžembu.
  • Karlar og konur upplifa:
    • Žyngsl eša verk fyrir brjósti eša fyrir nešan bringubein.
    • Óžęgindi eša verk milli heršablaša, ķ hįlsi, kjįlka eša maga.
    • Verkur sem kemur viš įreynslu og hverfur viš hvķld og getur veriš fyrirboši kransęšastķflu.
    • Stöšugan verk fyrir brjósti, ef til vill meš ógleši og kaldsvita, sem getur veriš einkenni um brįšakransęšastķflu og krefst tafarlausrar mešferšar.

Hér eru nokkur mikilvęg atriši sem tengjast hjartaįföllum:

  • Verkur ķ vinstri handlegg eru ekki eina einkenni hjartaįfalls.
  • Įkafur kjįlkaverkur getur veriš einkenni hjartaįfalls.
  • Žś getur lent ķ hjartaįfalli įn žess aš fį brjóstverk.
  • Ógleši og įkafur sviti eru einnig algeng einkenni hjartaįfalls.

60% žeirra sem fį hjartaįfall ķ svefni vakna ekki aftur - en kjįlkaverkur getur vakiš žig af svefni. Verum žvķ varkįr og mešvituš. Žvķ meira sem viš vitum, žvķ meiri lķkur eru į žvķ aš viš lifum af hjartaįfall.

Hjartalęknar segja aš ef allir sem lesa žessi skilaboš senda žau til 10 manns getum viš veriš viss um aš žaš bjargi aš minnsta kosti einu mannslķfi.

Sendu vķsun til vina žinna sem žér žykir vęnt um. Žaš gęti bjargaš lķfi.

Vķsunin hingaš į hjarta-greinina er žessi:
>> http://www.GOPfrettir.net/open/thuveist/hjarta 

hvernig
lifi ég
žaš af??
SVAR
į
Hjartalif.is 

Hringja ķ
112

Žekktu lķka einkenni heilaįfalls (slags)
Sjį Heilaheill.is !!
  • Dofa eša mįttleysi ķ andliti, handlegg eša fęti, ašallega ķ öšrum helmingi lķkamans.
  • Ringlun, erfišleika meš aš tala eša aš skilja.
  • Erfišleika meš aš sjį meš öšru auga eša bįšum augum.
  • Erfišleika meš gang, svima, skort į jafnvęgi eša samhęfingu.
  • Slęman höfušverk af óžekktri įstęšu.
  • Yfirliš eša mešvitundarleysi.

Heila-
blóšfall ??

Slag ??

Hringja ķ
112
strax!!

Var žaš kannski heilaįfall? 
Fékkstu slag?

Lķttu į YouTube - žar sem Davķš O Arnar, hjartalęknir, heldur fyrirlestur į fundi HEILAHEILLA ķ Borgarleikhśsinu 4. maķ 2013 um gįttatif er leitt getur til slags.

Sjį Heilaheill.is

Hefši ég
bara
vitaš ...
Ingunn féll til jaršar ķ garšveislunni. Hśn fullvissaši višstadda um aš hśn hefši hrasaš um stein ķ nżju skónum sķnum og aš žaš vęri ekkert aš. Nei, nei - alls ekki hringja į lękni.

Žau hjįlpušu henni į fętur og fengu henni annan disk meš veislukostinum. Ingunn var dįlķtiš eftir sig en hélt įfram aš skemmta sér meš hinum. 

Mašurinn hennar hringdi seinna og sagši aš hśn hefši veriš flutt į sjśkrahśs. 

Kl. 06:00 var hśn lįtin.

Hśn hafši fengiš heilablóšfall ķ veislunni. Hefšu menn žar vitaš hvernig mašur fer aš žvķ aš greina vķsbendingar um heilablóšfall hefši Ingunn ef til vill veriš į lķfi enn ķ dag.

3 klst

Einar Mįr
Valdimarsson
lęknir
ķ Mbl. 7.12.07:
 ".. segaleysandi
mešferš viš
blóštappa ķ
heilaslagęš
... veršur aš
beita innan
žriggja klst
frį žvķ
veikindi hófust."

Lęknirinn segir aš fįi hann sjśkling til mešferšar innan žriggja klukkustunda frį žvķ aš hann fékk heilablóšfalliš žį geti hann nįš aš koma ķ veg fyrir slęmar afleišingar.

Erfišast er aš žekkja aš um heilablóšfall sé aš ręša - og sķšan aš koma sjśklingnum til lęknis įšur en žrķr tķmar eru lišnir.

Einar Mįr Valdimarsson lęknir ķ Mbl. 7.12.07:
 ".. segaleysandi mešferš viš blóštappa ķ heilaslagęš ...
veršur aš beita innan žriggja klst frį žvķ veikindi hófust."

Žaš tekur
enga stund
aš lęra žetta

 

 

 

 

Hringdu
ķ

112

Žekktu einkennin!!

Einar Mįr Valdimarsson lęknir viš Taugalękningadeild Landspķtalans segir ķ Mbl. 7.12.07:

"Eftirfarandi einkenni ęttu flestir aš kannast viš:

  • Skyndileg mįttarminnkun öšrum megin ķ andliti, handlegg eša fótlegg.
  • Skyndilegir öršugleikar viš aš tala - eša/og skilja einfalt mįl.
  • Skyndilegir öršugleikar viš aš ganga, truflaš jafnvęgi.
  • Skyndileg sjónskeršing į öšru auga eša bįšum.
  • Slęmur höfušverkur - įn žekktrar skżringar.
  • Yfirliš eša mešvitundarleysi. (<<Višbót frį Heilaheill 8.2.2013)

Hafa ber ķ huga aš sjśklingur getur vaknaš meš žessi einkenni."

Lęknar segja aš allir geti lęrt aš greina hvort um heilablóšfall hefur veriš aš ręša. Žaš geri menn meš žvķ aš leggja fyrir einstaklinginn žessar žrjįr žrautir:

1. Bišja hann aš HLĘJA.
2. Bišja hann aš LYFTA BĮŠUM HANDLEGGJUNUM.
3. Bišja hann aš segja EINFALDA SETNINGU - t.d. Sólin er hįtt į lofti - eša - žaš er kalt ķ dag.
4. Biðja hann að REKA ÚT ÚR SÉR TUNGUNA - ef hún kemur út í bögglingi eða vísandi til hliðar þá bendir það til heilaáfalls.

Eigi hann erfitt meš eitthvert af žessu žį hringdu strax ķ 112 og lżstu einkennunum.
Ef žś įtt heima utan Ķslands skaltu festa žér ķ minni öryggissķmanśmer landsins.
Į Noršurlöndum mun žaš einnig vera 112 og ķ Bandarķkjum Noršur-Amerķku 911

Į Ķslandi
hringiršu ķ

112

Upplżsingar um slag eru réttar.

Hringdu ķ sķma 112  - žvķ fyrr - žeim mun betra.

Fyrstu 3 tķmarnir eru mjög mikilvęgir fyrir rétta greiningu og mešhöndlun.

Kvešja - Pįll B. Helgason, lęknir.

Sendu vinum
žķnum vķsun til
žessarar vefsķšu.

Vķsunin er hér >

Lķklegt er
aš ef allir sem lesa žessar leišbeiningar senda žęr tķu vištakendum
muni aš minnsta kosti nįst aš bjarga einum einstaklingi til višbótar į hverju įri.

Žessi sķša opnast meš vķsuninni: http://www.gopfrettir.net/open/thuveist/

Kalk-
hreinsirinn

Mjallar
Kķsilhreinsir

Fęst hjį
BéBé Vöruhśs ehf
Vesturvör 30C
200 Kóp.
S: 512-3000

13.05.'08

 
Mikiš hefur ritari reynt til aš fjarlęgja kalkśtfellingar sem safnast į gegnsęja glerveggi sturtubašklefans. Žeir verša hreint ekki fallegir žegar tķmar lķša fram. Reynt hefur veriš aš nota allar tegundir af skyndilausnum sem fįst ķ Bónusi, Byko og baškaraverslunum. Öllu fylgdu miklar lķkamsęfingar og nįnast enginn įrangur nema meš vęri skafiš meš beittri sköfu - žį sįst stundum einhver įrangur.

Toppurinn var - Kķsilhreinsir Frigg - 13. maķ 2008 kostušu 5 lķtrarnir kr. 3.948 meš 12% afslętti. En hefur ekki fengist nokkur ár. Hef síðan fengið hjá Rekstrarvörum á Réttarhálsi 2, 110 Rvík.:

Lime-A-Way Extra frá ECOLAB
lýsingin er svona: Súrt leysiefni til hreinsunar á kísil og kalki
... og má vera á glerinu 5 - 10 mínútur.

Efniš inniheldur sżru og žarf aš gęta žess aš hśn ekki fari į mįlm - t.d. ķ nišurfalli į gólfi, og ekki heldur á flísarnar (skola eins og skot) og ekki í föt (skola eins og skot). Sýran étur allt ef hún fær nógan tíma.

Gott er aš bera į meš málmlausum pensli. Hręra aftur ķ žvķ į fletinum meš penslinum eftir nokkrar mķnśtur og ķ žau skipti bar ritari meira efni į. Á umbúðunum stendur hversu lengi efnið má vera á glerinu án þess að vinna því tjón.
Skola aš lokum meš því að sprauta kalda vatninu á veggina allan hringinn. Gleriš veršur kalklaust!!

Athugaðu að ekki þarf að taka nema einn vegg í einu - t.d. einn á dag!

Kalda vatniš er hin daglega vörn!
Žś heldur veggjum klefans kalklausum eša amk kalklitlum meš žvķ aš nota kalda vatniš žegar žś ferš ķ sturtubašiš - svona:

  • Byrjašu į aš fullbleyta veggina meš köldu vatni - allan hringinn!
  • Faršu nś ķ bašiš hęfilega heitt. Kalkrķka heita vatniš rennur nś nišur blauta veggi sturtuklefans.
  • Strax į eftir skaltu skola heita vatniš af veggjunum meš köldu vatni - jį - allan hringinn!
Matmįl Matarmįl og magamįl
Klįrašu
matinn
žinn!
Klįrašu nś matinn žinn! segjum viš žegar viš mötum ungabarniš. Boršašu allt sem er į diskinum žķnum! Mundu eftir börnunum śti ķ heimi sem ekkert fį! segjum viš žegar börnin okkar og unglingarnir gera sig lķkleg til aš leifa. Börnin okkar vaxa śr grasi og segja viš sķn börn: Boršašu nś matinn žinn!

Eitthvert mesta vandamįl okkar, sem eigum til hnķfs og skeišar, er einmitt žaš aš viš boršum og boršum og reynum alltaf aš klįra matinn okkar - žó mikiš af honum sé okkur alveg óžarft og oft ofaukiš og miklu betur komiš ķ ruslatunnunni heldur en utan į okkur.

Eftir dśk og disk gerum viš okkur grein fyrir žessu - en munum viš ekki samt halda įfram aš segja Klįrašu matinn žinn ?

Matar-
pżramķdinn

 

Danski
matarpżramķdinn
er endurgeršur
reglulega
-
žar eru lķka
uppskriftir
aš heilsu-
samlegu
mataręši
-
Matsešill
fyrir
vikuna
og einnig
nęstu
viku!!


Mynd og upplżsingar śr Neytendablašinu - 4. tbl. 2005.

Kjöt- og mjólkurframleišendur ķ Bandarķkjunum voru ekki glašir žegar nęringarfręšingar landbśnašarrįšuneytisins settu upp žennan fęšupżramķda til aš aušvelda almenningi aš įtta sig į mikilvęgi fęšutegunda. Žrįtt fyrir mikil mótmęli varš žessi framsetning įkvešin įriš 1992 - en hefur ekki veriš mikiš hampaš. Hér er kornmatur undirstašan, gręnmeti og įvextir koma nęstir. Mjólk og kjöt er hins vegar ekki sérlega naušsynlegt.

1977 kom śt skżrsla meš rįšleggingunum:

  • Meiri kolvetni - allt aš 55-60%.
  • Meiri fisk, fuglakjöt, gróft korn, įvexti og gręnmeti.
  • Minna kjöt, egg, smjör,sykur, salt og ekki mjólk - heldur léttmjólk.

Aušvitaš voru kjöt- og mjólkurframleišendur ęfir - og įhrif žeirra eru ekki lķtil.

Miklu fleira er aš finna ķ greininni ķ Neytendablašinu sem kynnir efni bókarinnar Food Politics eftir Marion Nestle, prófessor viš N.Y.-University.

Skošašu danska matarpżramķdann og matsešlana!

BMI

 

Sjį einnig
Matarmįl

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


doktor.is >>

BMI = Body Mass Index

Reiknast svona:
BMI = (Lķkamsžyngd ķ kg) deilt meš (hęšin ķ metrum margfölduš meš sjįlfri sér)

Dęmi:
Sigurliši vegur 60 kķló og er 160 sentimetra hįr
160 sentimetrar = 1,6 metrar
Sigurliša BMI = 60 / (1,6 * 1,6) = 23,4

Kjöržyngdartafla:

Aldur BMI
19-24 19-24
25-34 20-25
35-44 21-26
45-54 22-27
55-64 23-28
> 64 24-29

Flokkun žyngdar eftir BMI:

Flokkun karlar konur
undiržyngd undir 20 undir 19
kjöržyngd 20-25 19-24
yfiržyngd 25-30 24-30
offita 30-40 30-40
mikil offita yfir 40 yfir 40

Į vefnum Doktor.is fęršu žitt BMI śtreiknaš įsamt mörgum nytsömum rįšum
Mśsašu hér >> Offita - kjöržyngd (sjįlfskönnun)

Megrunar-
rįšin

Skošašu vefinn 6H.is

Til ķhugunar:
Margir vilja takmarka eigin žunga. Öllum er hollt aš įtta sig į aš maginn er ekki fljótur aš segja heilanum frį žvķ aš hann hafi fengiš nóg. Allir žekkja tilfinninguna aš hafa boršaš alltof mikiš.

Einfaldasta rįšiš til aš lįta sinn eigin lķkama hjįlpa sér - er aš fara svona aš:

  • Alltaf aš taka tvisvar į diskinn. Žegar žś veist aš žś munt fara ašra ferš geturšu fengiš žig til aš taka talsvert hóflega ķ fyrri feršinni.
  • Borša rólega af diskinum. Tala viš žį sem nęrri eru eša lķta ķ lesmįl ef ekki eru ašrir til stašar.
  • Žegar 12-15 mķnśtur hafa lišiš frį žvķ žś laukst af diskinum fęršu žér aftur į diskinn. Nś hefur maginn komiš skilabošum til heilans og žś tekur į diskinn ķ samręmi vš žaš.

Athugašu

  • Ekki borša neitt - nema drekka vatn ef žarft - sķšustu 4 klukkustundirnar įšur en žś ferš aš sofa.
  • Athugašu - aš žś getur boršaš hvaš sem er! en ekki borša allt sama daginn! Langar žig ķ ķs - eša steik - og klukkan er oršin 20? Žį skaltu įkveša aš fį žér annaš hvort į morgun į góšum tķma. Athugašu aš į Ķslandi įriš 2002 er hungur ašeins hugarfluga. Ef hśn kemur į skökkum tķma skaltu fį žér vatn aš drekka og hugsa um annaš. Ķ fyrramįliš muntu alls ekki finna til svengdar! 
Hentu
afganginum!
Ertu svöng? Ertu svangur?
Fįšu žér mat į diskinn. 
Lķttu ķ bók eša blaš į mešan žś boršar.
Žś boršar dįlķtiš til aš byrja meš en svo kemur aš žvķ aš žś ferš aš lesa meira en žś boršar. Žegar žś hefur lesiš - uppgötvar žś aš enn er eftir matur į diskinum. Žaš er vegna žess aš žś žarft ekki aš borša meira. 

Nś kemur snjalla rįšiš: Hentu žvķ sem eftir er!!

>>

Mjólk og krabbamein

Sjį - į ķsl: Jane Plant - sagan og Plant-Program

Dr.
Jane
Plant

kom til
Ķslands
2006
og
2009

Sjį grein Kristķnar Völu Ragnarsdóttur, prófessors viš hįskólann ķ Bristol, ķ Mbl. 4. aprķl 2001 - bls. 41, en žašan eru eftirfarandi upplżsingar fengnar.

Jane Plant er ašstošarforstjóri bresku jaršfręšistofnunarinnar (British Geological Survey) og prófessor viš Imperial College of Science, Technology and Medicine ķ London.

Jane Plant fékk brjóstakrabba sem tók sig upp aftur og aftur. Hśn missti brjóstiš og krabbameiniš elnaši uns engin lęknisrįš bitu į žaš og hśn fékk įriš 1993 tilkynningu um mest žriggja mįnaša lķfstķma. Hśn įkvaš aš nota žann tķma til aš beita žekkingu sinni og reynslu viš aš leita sér rįšs. Hśn skošaši śtbreišslu krabbameins og įlyktaši um tengsl žess viš fęšukost og nišurstašan var sś aš hśn hętti aš neyta mjólkur og mjólkurafurša - en žęr eru vęgast sagt vķša.

Įrangur varš įhrifamikill og Jane Plant lifir enn, kennir sér einskis krabbameins og hefur gefiš fjölmörgum konum rįš sem hafa hjįlpaš žeim śr žessum heljargreipum. Hśn gaf śt bókina Your Life in Your Hands sem fjallar um žetta. 

Jane Plant hefur auk bóka sinna komiš lišsinni sķnu śt į vefinn til aš hjįlpin geti nįš til sem flestra. Skošašu
http://www.cancersupportinternational.com/ og

http://www.canceractive.com/cancer-active-page-link.aspx?n=679

The Plant programme - eša Plant-planiš - er leišbeining um fęšuvališ. Annars vegar er um aš ręša strangari lķnu fyrir žį sem eru meš krabbamein og hins vegar lķnu meš meiri slaka fyrir žį sem eru komnir lengra į batavegi eša bara vilja efla varnir lķkamans viš žessum vįgesti.

Plant-planiš er kynnt ķ bókinni:

Jane Plant og Gill Tidey -
Virgin books 2001 * ISBN 978 0 7535 0925 4
THE PLANT PROGRAMME
 žar segir į bls. 13 - žyngdarstig matartegunda
 

Meginhluti mįlsveršar

stig

Ferskir įvextir, gręnmetissafar og salöt

0

Soya mjólk og jógurt, hnetur, žurrkašir įvextir, ósošin frę og korn og tófś

1

Blandaš sošiš og hrįtt gręnmeti og įvextir

2

Sošiš: gręnmeti, įvextir, korn, sošnir žurrkašir belgįvextir (ss kartöflur, maķs, sólblómafrę)

3

Nišursošiš: baunir, gręnmeti, soya rjómi (cream)

4

Meginhlutinn gręnmeti og egg

5

Meginhlutinn gręnmeti meš kjśklingi, önd, fiski og sjįvarfangi

6

Meginhlutinn gręnmeti meš lambakjöti, svķnakjöti, kanķnukjöti, villibrįš

7

Meginhlutinn egg

8

Meginhlutinn kjśklingur, önd, fiskur og annaš sjįvarfang

9

Meginhlutinn lambakjöt, svķnakjöt, kanķnukjöt, villibrįš

10

Ķ uppskriftum ķ bókinni er žyngdarstig hvers réttar tiltekiš.

PLAN 1 fyrir žį sem eru meš krabbamein:
Engin mįltķš ętti aš vera žyngri en 4 og stefnt skal į aš heildaržungi mįltķša dagsins verši į bilinu 15 - 20. Į viku mį žó miša viš aš žaš verši mešaltal - svo unnt sé aš hafa einhver hįtķšabrigši.

PLAN 2 fyrir žį sem stefna aš žvķ aš hindra krabbameinsmyndun eša eru aš halda sér į bataskeiši:
Hafšu ašeins eina mįltķš dagsins žyngri en 5 og samanlagša žyngd mįltķša dagsins į bilinu 30 - 35. Ef žś gerir "betur" viš žig einhvern daginn vertu žį žeim mun meiri ašhaldsemi hina daga vikunnar svo aš hiš vikulega mešaltal verši samt į žvķ sama bili. 

Įriš 2001 - žegar bókin kom fyrst śt - hafši Jane haldiš žessari įętlun ķ hįlft įttunda įr.
Hśn skipti śr Plan 1 ķ Plan 2 sex mįnušum eftir aš lyfjamešferš hennar lauk og tķu mįnušum sķšar hvarf krabbameiniš.

Sķšasta setningin er svona į enskunni:
She changed from programme 1 to programme 2 six months after her chemotherapy ended, and ten months after her cancer disappeared.

Bókin er safn uppskrifta aš fjölbreyttum kosti sem öllum hęfir.

Dr.
R.D.
Kradjian

Greina-
safn

Afar athyglisverš grein žar sem fariš er vandlega yfir gošsögnina um įgęti mjólkur og gerš grein fyrir žeirri grķšarlegu įhęttu sem tekin er meš neyslu hennar.

Safn greina um mjólk og mjólkurneyslu

į vef AFPA, American Fitness Professionals & Associates.

Pixlar og prentun
Frá Vikari Péturssyni 2013_04_23
Pixlastærð myndar
Upplausn í MegaPixlum
Stærsta útprentun
Stærð skrárinnar (óþjöppuð)
640x480
0,3
6x8 sm
1,0 MP
1440x960
1,4
13x18 sm
4,1 MP
1600x1200
1,9
15x20 sm
5,7 MP
1920x1600
3,0
20x30 sm
9,0 MP
2304x1538
3,4
20x30 sm
10,2 MP
2271x1704
4,0
25x38 sm
12,0 MP
2560x1920
4,9
30x40 sm
14,7 MP
3008x2000
6,0
40x60 sm
18,0 MP

Hversu stóra mynd má prenta út í fullum gæðum?

Prjónar Prjónamįlin

Hvaš ertu meš į prjónunum?
Faršu inn į prjónavefinn www.Raverlry.com 
skrįšu žig inn - žaš kostar ekkert.
Žś getur leitaš aš hönnušum - t.d. Stephen West
eša t.d. aš sjölum undir shawl
og margar uppskrifftir eru frķar - en ašrar geturšu keypt.

>>

 Skilgreining
nįttśruverndarhugtaka
Nįttśruvernd
-
skilgreiningar

 

Samantekt
Svavars
Hįvaršssonar
ķ
Fréttablašinu
13. okt. 2011

 

Samantekt skilgreininga
į hugtökum ķ lögum um nįttśruvernd
  • Heiti frišlżsingarflokks
    • vķšįtta
      • tilgangur eša markmiš frišlżsingarinnar
  • Nįttśruvé
    • Oft minni svęši eša hluti stęrri svęša.
      • Tilgangur og markmiš frišlżsingar:
        Frišlżsing meš strangri verndun, miklum takmörkunum į umferš og nżtingu, ķ žeim tilgangi aš varšveita lķffręšilega fjölbreytni og mögulega einnig jaršminjar/jaršmyndanir. Svęšin geta haft ómetanlegt gildi sem višmišunarsvęši fyrir vķsindarannsóknir og vöktun.
  • Vķšerni
    • Stór og lķtt snortin svęši.
      • Tilgangur og markmiš frišlżsingar:
        Frišlżsing mišar fyrst og fremst aš žvķ aš varšveita vķšįttumikil svęši, lķtt snortin af įhrifum, inngripum og framkvęmdum mannsins.
  • Žjóšgaršur
    • Venjulega stęrri svęši
      • Frišlżsing til aš vernda heildstętt landslag, jaršmyndanir og vistkerfi svo og menningarleg og söguleg gildi viškomandi svęšis - m.a. til aš stušla aš žvķ aš almenningur eigi ašgang aš fjölbreyttum nįttśrulegum svęšum til śtivistar og fręšslu.
  • Nįttśruvętti
    • Oftast minni svęši.
      • Oftast jaršfręšileg fyrirbęri sem vernduš eru vegna fręšilegs gildis, feguršar eša sérkenna.
  • Frišlönd
    • Misstór svęši
      • Frišlżst vegna mikilvęgra vistkerfa, vistgerša, tegunda og bśsvęša žeirra.
  • Landslagsverndarsvęši
    • Venjulega stęrri svęši
      • Frišlżsing mišar aš verndun sérstęšs og fįgęts landslags, landslagsheilda og jaršmyndana.
  • Verndarsvęši meš sjįlfbęrri hefšbundinni nżtingu
    • Venjulega stęrri svęši
      • Frišlżsing žjónar fyrst og fremst žeim tilgangi aš vernda nįttśruleg vistkerfi sem nżtt eru meš sjįlfbęrum hętti.
  • Fólkvangur
    • Misstór svęši
      • Frišlżsing nįttśrulegs svęšis til śtivistar ķ grennd viš žéttbżli.

 >>

Samningamįl
Nokkur undirbśningsatriši
Samninga-
mįl
Allir žurfa aš semja - bęši innan og utan heimilis - oft į dag.

Margir eru afar snjallir samningamenn žegar žeir semja fyrir ašra en lakari žegar žeir žurfa aš semja fyrir sjįlfan sig.  Ķ septemberlok 2011 skrifaši Ašalsteinn Leifsson, lektor ķ višskiptadeild Hįskólans ķ Reykjavķk hugvekju og hollrįš sem sérstaklega var beint til kvenna sem ętla aš semja viš launagreišanda um hęrri laun, - ž.e. selja eigin vinnuframlag dżrar.  Hann dregur fram ķ lokin eftirgreind 10 atriši "sem rannsakendur ķ samningatękni hafa bent į aš styšja konur og karla til įrangurs ķ launavišręšum":

  1. Byggšu tilboš žitt į hlutlęgum rökum meš vķsan ķ nżjar launakannanir, starfsaldur, įlag og svo framvegis.
  2. Geršu alltaf rįš fyrir aš tilboš žeirra sé umsemjanlegt - ekki samžykkja fyrsta boš frį žeim!
  3. Sżndu starfinu grķšarlegan įhuga! En - minntu um leiš į aš žś žurfir aš tryggja įkvešnar grunnžarfir.
  4. Mundu aš setja öll samningsatrišin į boršiš og ekki gleyma mögulegum hlunnindum.
  5. Ekki segja frį lįgmarksfjįrhęšinni sem žś gętir sętt žig viš - en vertu skżr žannig aš žeir viti hvaš žś teljir vera vel įsęttanlegan samning.
  6. Ekki nefna bil - svo sem: " ... ég vil fį 320 til 360 žśsund". Stattu meš sjįlfri žér!
  7. Vertu įkvešin en ekki fara ķ tilbošsstrķš. Žaš er ekki hęgt aš senda tilboš oft fram og til baka. Naušsynlegt er aš gera sér grein fyrir hvenęr rétt er aš hętta aš żta.
  8. Ęfšu žig - į maka eša vini.
  9. Ķmyndašu žér aš žś sért aš semja fyrir hönd annarra en sjįlfrar žķn - t.d. hęfileikarķks vinar.
  10. Brostu - og reyndu aš njóta žess aš semja!

Žessi góšu rįš Aðalsteins eiga erindi til allra - hvort sem žeir eru aš semja um eigin laun eša annarra - eša kaupa sér bķl eša hśs - eša ... .

Įšur en fariš er ķ samningavišręšur - raunar įšur en tekin er įkvöršun um aš taka upp samninga - er nytsamt aš ķhuga sinn gang. Viš getum kallaš žaš undirbśning aš fyrsta lišnum.

  • Fara nįkvęmlega yfir alla žį žętti sem ég hef žegar ķ hendi. (Alls ekki kemur til greina aš gera nżjan samning sem skeršir žaš sem ég hef ķ hendi - nema annaš komi rķflega ķ stašinn.)
    • Ķ kjaramįlum:
      • Hver eru nśverandi laun mķn aš öllu meštöldu? Hvernig hentar sumarleyfistķminn sem śthlutašur er? Hver eru önnur hagfelld atriši sem fylgja starfinu? Hvaša śtgjöld fylgja, - feršakostnašur, starfsmannafélagskostnašur/hagur? Hvert er starfsöryggiš?
      • Hvaša launatölur eša annaš hagręši eru višmišunarašilar meš - eša viršast vera meš?
      • Hversu mikil er óįnęgja mķn meš nśverandi kjör?
      • Hversu aušvelt er žaš fyrir mig aš segja upp og skipta um vinnustaš?
    • Ķ višskiptum
      • Sem kaupandi aš bķl eša hśsi spyr ég ašra söluašila um lķklegt verš sem ég geti fengiš ef žeir selji eignina fyrir mig.
        Ég gęti žess aš finna öll óhagręši sem fylgja eigninni - žvķ hugsanlegt er aš ég verši aš selja skjótt aftur og žį er eins vķst aš sį kaupandi sjįi žau óhagręši en ekki žį kosti sem ég sé viš kaupin.
      • Sem seljandi ķhuga ég hag minn af žvķ aš nżta eignina sjįlfur.
  • Koma mér nišur į žį upphęš sem ég geti vel sętt mig viš - og žį upphęš sem ég geti ekki sętt mig viš. (Žessar upphęšir nefni ég aldrei viš samningsašilann og ekki heldur viš neinn sem hugsanlega getur boriš žęr upplżsingar til hans - t.d. į stefnumóti.)
    • Ķ launamįlum: Setjum svo aš ég hafi 350 žśsund ķ laun į mįnuši.
      • Efri mörkin: Ljóst er aš (1) ég get vel sętt mig viš milljón į mįnuši. (2) Raunar mundi ég einnig sętta mig viš hįlfa milljón į mįnuši. (3) Ég mundi žó ekki ęsa mig upp ef mér vęru bošin 450 žśsund. Ég mundi taka žvķ.
      • Nešri mörkin: Almennar launahękkanir samkvęmt hagstofu eru 5% eftir svipašan tķma og nśverandi launasamningur minn hefur stašiš og žaš mundi skila mér 17.500 króna hękkun. Meš żmsum mikilvęgum rökum sżnist mér aš ég hafi veriš verulega undir ķ launum žetta sama undangengna tķmabil. Lįgmarkiš set ég viš töluna 400 žśsund aš meštalinni almennu hękkuninni.
    • Viš kaup og sölu: Ég hef žegar reiknaš śt nytsemisvirši hlutarins sem ég į og vil selja - eša sem ég ekki į en vil bjóša ķ. Eftirkeppni mķn ręšur hversu mikiš yfirverš ég er tilbśinn aš greiša eša hve mikiš undirverš ég er tilbśinn til aš fį viš söluna. Fari tilboš eša kröfur śt fyrir hin settu mörk borga kaupin sig ekki fyrir mig. Žį hętti ég.
      (Naušsynlegt er aš gęta žess aš halda ekki įfram af misskilinni skyldurękni gagnvart mótašilanum - en hśn er einmitt eitt af tękjum hans til aš lękka vęntingar mķnar og rżra sjįlfstraust mitt svo ég žori ekki aš slķta višręšunum. Takist honum žaš getur śtkoman jafnvel skilaš mér rżrnun frį žvķ sem ég hafši ķ upphafi.)

Ęfingartilefnin eru fjölmörg ķ daglegu lķfi.

>>

Skošunarferš um Reykjavķk
Drög
Hér koma drög aš skošunarferš um Stór-Kópavogssvęšiš sem nota mį žegar fręndur og vinir koma ķ bęinn - eša erlendir feršamenn:
Hvar
skal
byrja?
  • Perlan og śtihverinn - einnig mį byrja ķ Kringlunni - žaš fer lķka eftir stęrš hópsins og fyrirkomulagi feršarinnar hvar heppilegast er aš byrja.

    Gosbrunnurinn inni ķ Perlunni sprautar į 5 mķnśtna fresti en gervihverinn vestan bķlastęšisins gżs örar.
Austan
viš
Elliša-
įrnar
  • Įrbęjarsafn - meš žvķ aš aka noršur yfir Ellišaįr į Höfšabakkabrśnni mį sżna svęšiš įn žess aš fara inn į žaš. Ef fariš er inn er žess aš geta aš uppįfinningasemi umsjónarmanna žar eru lķtil takmörk sett. Žaš žarf bęši aš greiša ašgang og einnig aš skilja myndavélar eftir utan dyra - aš mašur tali nś ekki um upptökuvélar.
  • Gufunes - Strandvegur - listaverkagaršurinn meš verkum Hallsteins Siguršssonar sem var fręndi Įsmundar Sveinssonar - Héšan sést yfir eišiš til Geldinganess og horfa mį yfir žar sem til stendur aš Sundabrautin liggi - ofan eša nešan sjįvar. Žar mį einnig horfa til Korpślfsstaša og Blikastaša og nefna gömlu leišina frį Reykjavķk vestur og noršur ķ land.
  • Grafarholt - žar sem eru tankarnir meš heitu vatni frį Nesjavöllum. Śtsżni yfir höfušborgarsvęšiš er frįbęrt og sólsetrin eru glęsileg héšan aš sjį. Hér er tilefni er til aš ręša hitaveituna og virkjunina viš Nesjavelli. Einnig sér til Heišmerkurinnar žar sem er bęši śtivistar- og gróšursetningasvęši. Ath!! allt þetta holt hefur byggst upp síðan lýsingin var rituð.
Laugar -
  • Laugarįs - Hjį Įskirkju er gott śtsżni yfir dalinn og mannvirkin žar. Žar er aš nefna ķžróttamannvirkin og śtivistarkostina - fjölskyldugaršinn og grasagaršinn. Ekki gleyma gömlu žvottalaugunum og žeirra sögu - og žvķ fólki sem lifši af žvķ aš rogast žangaš meš žvott ķ öllum vešrum. Manstu eftir gömlu timbur-sundlaugunum ķ Laugardal?
  • Köllunarklettsvegur - žar sem kallaš var į ferjuna yfir til Višeyjar. Vel sést til eyjarinnar.
  • Grafreiturinn ķ Laugarnesi žar sem grafin er Hallgeršur Langbrók Höskuldsdóttir Dalakollssonar og ekkja Gunnars į Hlķšarenda. Žar er Listasafn Sigurjóns.
  • Listasafn Įsmundar Sveinssonar - (ég held aš žaš sé ókeypis inn einn dag ķ viku - mįnudag?)
Hvaš
kostar
hitinn?
  • Reykjavegur - hitaveituskśrarnir Litlu brśnu hitaveituhśsin eru vķša ķ Reykjavķk. Žau eru byggš yfir borholur ķ borgarlandinu.
  • Kyndikostnašur 2011 =>> 4.200 krónur į mįnuši aš kynda timburhśsiš mitt sem glatar öllum hita žegar hann blęs į noršan. Ķbśšin er um 90 fermetrar.
Höfši

 

Viš
Faxa-
flóa

Höfši -

Žorbergur Žorbergsson hefur gśglaš eftirfarandi um Höfša - raunar į ensku - sem GÓP hefur snaraš:

Ķ lok 19. aldar og ķ upphafi žeirrar tuttugustu voru Frakkar išnir viš kolann į Ķslandsmišum. Frönsk yfirvöld komu žvķ į fót konsśl-embętti hér į landi til aš vera žeim til ašstošar. Sį sem valdist hét Brillouin. Hann fékk lóš undir hśsiš sem flutt var inn frį Noregi. Žaš var eitt fjölmargra hśsa sem hingaš voru keypt eftir pöntunarskrįm en ef til vill voru fį glęsilegri.  Žaš ber enn mörk sķns upphafs - mešal annars stafina RF sem er stytting į heiti franska lżšveldisins - svo og nafn konsślsins og byggingarįriš yfir dyrum innanhśss.

Ein af skreytingum hśssins eru rómönsk knippi meš öxum sem eiga aš tįkna vald rómanskra embęttismanna til aš hśšstrżkja og hįlshöggva. Önnur skreyting er Rauša hśfan sem er hluti einkennisklęšnašar Jakobķna śr frönsku byltingunni 1789. Hśsiš var eitt žeirra stęrstu ķ bęnum og vakti fólki ašdįun. Brillouin fann sér hins vegar ekki stašfestu hér į landi og fluttist burtu ķ upphafi fyrra strķšs. Hśsiš var žį selt og žaš var skįldiš, lögfręšingurinn og athafnamašurinn Einar Benediktsson sem keypti žaš. Sķšar var hśsiš um stundarsakir lagt undir breska varakonsślinn og svo breska sendiherrann til įrsins 1951.

Fręgasti gestur  Höfša hefur sennilega veriš Winston Churchill. Hann kom til Ķslands įriš 1941. Marlene Dietrich kom hér einning ķ sķšara strķšinu. Sķšastur breskra sendiherra til aš hafa ašsetur ķ Höfša var piparsveinn sem varš fyrir frekar dularfullri reynslu. Į hverjum degi sį hann annars heims veru į sveimi ķ hśsinu. Hann nefndi hana hvķtu frśna. Hśn reyndi svo mjög į taugar hans aš hann kom breska utanrķkisrįšuneytinu til aš selja hśsiš. Žar meš komst žaš ķ eigu Reykjavķkurborgar og var ętlaš til nišurrifs žar sem višhaldi žess var oršiš mjög įbótavant.

Arkitekt borgarinnar lét hins vegar į laun vinna aš višhaldi og sżndi sķšan borgarstjóranum hśsiš sem varš mjög įnęgšur meš śtkomuna. Sķšan hefur hśsiš veriš notaš fyrir opinberar móttökur og višhafnarfundi. Žśsundir fręgra gesta hafa heišraš borgina meš nęrveru sinni, - žeirra į mešal leištogar rķkja, norski kóngurinn, franskir forsetar, drottningar Englands og Danmerkur, forseti Ķtalķu, Willy Brandt kanslari Žżskalands og margir fleiri. Žekktustu gestir Höfša eru vafalaust žeir Ronald Reagan forseti Bandarķkjanna og Mikhail Gorbatsjov forseti Sovétrķkjanna sem žar įttu toppfund ķ október 1986.

Sį fundur kynnti Höfša śt um allan heim og japanskur aušmašur lét į sķnum heimaslóšum byggja nįkvęma eftirlķkingu hśssins.

Styttan framan viš Höfša tįknar öndvegissślur fyrsta innflytjandans frį Noregi.

Viš
Faxa-
flóa
  • Sólfariš viš Sębraut - Gleymum ekki strķšinu sem žurfti til aš saga nišur sślurnar sem įšur stóšu ķ veginum aš sjį mętti žetta listaverk. Stśfarnir eru į stéttinni.
Śtsżni
fyrir
auga
og hug
  • Hallgrķmskirkja - Hnitbjörg - Žaš fer eftir vešri hvort viturlegt er aš fara upp ķ turninn. Sjįlfsagt er aš skoša verk Einars Jónssonar ķ Hnitbjörgum. Žaš er nęsta ótrślegt hversu honum tekst į magnašan hįtt aš móta og birta okkur hugmyndir og hugtök! Ašgangseyrir er fyrir fulloršna.
Ķ miš-
bęnum
  • Alžingishśsiš og mišbęrinn - Aka um Austurvöll og mišbęinn.
  • Rįšhśsiš - Ķslandslķkaniš - Gleymdu ekki lķkaninu af Ķslandi ķ kjallara Rįšhśssins.
  • Smįbįtahöfnin - Žar lį įšur ķslenska vķkingaskipiš sem nś į sér heimahśs ķ Njaršvķk.
    Žaš er smķšaš eftir norskri fyrirmynd. Var žaš Aaseborg-skipiš eša Gokstad-skipiš?
  • Hvalbįtarnir - viš Slippinn
  • Landakotskirkja
  • Hįskólahverfiš og Norręna hśsiš - Žarna eru götur nefndar ķ höfuš Ara og Snorra svo hér opnast žér sś flóšgįtt!
Kópa-
vogur
  • Kópavogskirkja į Borgarholti byggš 1958-62. Frįbęr śtsżnisstašur undir kvöldsól. Sérstök hönnun hśssins og umhverfiš er ašlašandi. Gluggana hannaši Geršur Helgadóttir en nešar viš sömu götu eru Listasafn Geršar Helgadóttur og tónlistar-Salurinn.
  • Rśts-tśn hefur sķna sögu - gjöf til bęjarins frį hjónunum Finnboga Rśti Valdemarssyni, oddvita Kópavogshrepps, og Huldu Jakobsdóttur, bęjarstjóra Kópavogsbęjar, sem bęši voru ķ fyrirsvari og forgöngu fyrir Kópavogsbśa ķ frumbernsku žéttbżlisins į Kópavogshįlsinum.
  • Kópavogshöfn - afar vel variš hafnarstęši og ašlašandi smįbįtahöfn.
  • Kópavogsfundurinn - Minnismerki er į tśni Kópavogshęlis viš Hafnarfjaršarveginn.
  • Kópavogslękurinn - Mannskašavatn į sķšustu öld.
  • Vķghólarnir (Veghólarnir?) - Hęsti śtsżnisstašurinn į höfušborgarsvęšinu - nešan Breišholts.
  • Vatnsendi - Ellišavatn
  • Vķfilfell - Blįfjöll
Garšabęr
  • Arnarnes - Gott śtsżni vestur yfir sjóinn og til Kópavogs og Reykjavķkur. Fjölskrśšug hśsageršarlist.
  • Vķfilsstašir - Berklasjśkrahśsiš geymir örlagasögu um strķš - oftast upp į dauša - en lķka lķf og aš lokum sigur į berklunum.
  • Vķfilsstašavatn - vegurinn sušur meš Heišmörkinni - Afar falleg leiš. Žar er ekiš mešfram golfvelli. Tilheyrir hann Hafnarfirši?
Įlftanes
  • Bessastašir eru į Įlftanesi. Sveitarfélagiš er vel gróiš og hlżlegt heim aš sękja. Fjaran er stór.
Hafnar
fjöršur
  • Garšakirkja er ķ śtjašri byggšarinnar. Er hśn er til vill ķ Įlftaneshreppi?
  • Hafnarfjöršur - Fallegt bęjarfélag. Stórkostlegt śtsżni af böršunum į sušausturhliš bęjarins nišur yfir kvosina ķ sólsetri og nęturljósum. Mér žykir enn meira til bęjarins koma eftir aš byggš voru stóru hśsin ķ mišbęnum.
  • Kaldįrsel - Ekiš austur Selvogsgötuna hjį kirkjugaršinum og hesthśsunum. Aka mį inn veginn viš vatnsleišsluna eša ašeins sunnar um slóš beint į Kaldįrsel viš Kaldį. Žar lokast vegurinn viš hliš aš vatnsbrunnum Hafnfiršinga. Helgadalurinn er noršan viš hólana. Eitthvaš hefur umhverfismatiš gleymst žegar hann var fylltur af vatni!
  • Valaból - (Žetta er stysta leišin inn į öręfi frį höfušborgarsvęšinu en athugašu aš ķ maķ er leišin ef til vill of blaut!) Žś ekur til sušurs yfir Kaldį og tekur ógreinilega slóšann - sem senn veršur skżrari. Hann er grófur en meš lagi feršu hann į öllum fjórdrifs-fólksbķlum og einnig į fólksbķlum sem ekki eru lįgir. Žś ekur inn hraunadalinn og upp baršiš ķ botni hans. Žį kemuršu į mel žar sem er dįlitil melhęš. Af henni séršu Helgafelliš framundan en til noršurs séršu į klettahrygg sem er bakhlišin į Valahnśkum - ef hęgt er aš tala um bakhliš į fjalli! Fylgdu vegarslóša yfir vesturenda klettahryggsins žar sem hann er lęgri. Žegar žś ekur fram meš Valahnśkunum aš noršan kemuršu aš giršingu. Žar er gróiš svęši, töluverš trjįrękt og frišsęll dįsemdar-reitur. Hann heitir Valaból. Ķ klettarananum er hellir og žar er gestabók ķ jįrnhulstri. Skilašu žangaš kvešju frį mér.
Meira!
Žaš žarf aš bęta inn ķ ženna lista! Sendu mér lķnu meš hugmyndum og umsögn um sjónarhólinn. Ég bęti žvķ inn!
Tannkremiš


draga
saman
seglin
meš
žvķ

hętta

sóa

Tannkremiš - eins og fleira

Ķ įratugi žurfti ég aš nota sérstakt og rįndżrt tannkrem. Öll venjuleg tannkrem fóru illa meš munnholiš. Eftir fįein skipti voru óžęgindin yfiržyrmandi. Žaš eina sem dugši var enn dżrara og fékkst ekki vķša.

Mér hefur alltaf fundist vinningur fólginn ķ žvķ aš geta fengiš ódżran hlut og uppgötva aš hann er jafngóšur žeim dżrari. Ég grķp žvķ oft tękifęri til aš prófa. Žegar kaupmįttur ķslensku krónunnar var ķ hęstu hęšum 2007 sį ég tannkrem ķ Bónusi sem kostaši 80 krónur - eša fjóršung veršs margra annarra tegunda. Žetta var hiš ómerkilega EuroShopper-tannkrem.

Viš notkun fann ég tvennt. Ķ fyrsta lagi - aš žaš var įgętt. Ķ öšru lagi - aš žaš fór vel meš munnholiš. Sem sagt - algjört hitt.

Svo kom hruniš - ķ lok įrsins 2008. Žaš er sama hvaš žeir segja um aš allir hafi vitaš aš allt vęri aš fara til fjandans - nema žau Geir og Ingibjörg Sólrśn. Ég vissi žaš ekki.

Af samtķma įstęšum fór ég aš hugsa um hvernig žaš vęri aš lenda ķ žrengingum eftir aš hafa lifaš ķ vellystingum. Ég fór aš hugsa um tannkremiš. Ķ vellystingunum nennir enginn aš leiša hugann aš žvķ aš stór op į tannkremstśpunni eru stór til aš auka notkunina svo aš unnt sé aš selja hrašar. Ķ žrengingunum kemur aš lokum sś hugmynd aš žaš sé alveg óžarft aš eyša meiru en naušsynlegt er.

Hvaš žarf mikiš af tannkremi ķ hvert sinn? Auglżsingarnar segja: vel fullan tannbursta. Tśpan endist allt upp ķ hįlfan mįnuš. Ķ vellystingum gerir žaš ekkert til. Žį er bara gaman aš kaupa nżja.

Ķ žrengingum endar meš žvķ aš manni dettur ķ hug aš prófa minni hlešslu. 1 sentimetra. Žaš reynist miklu meira en nóg. 0,5 sentimetra. Žaš mį ķ raun alls ekki vera meira. 0,2 sentimetrar. Žaš er įgętt. Tśpan endist ķ fjóra og hįlfan mįnuš. Eftir hruniš hękkaši ES-tśpan ķ 100 krónur en endist nķu sinnum lengur en foršum. Og kostar ennžį minni hluta af verši annarra tegunda.

Ķ tannręktinni mį klįrlega orša žaš svo aš hagur minn sé margfalt betri heldur en hann var į vellystinga-įrunum fyrir hrun. Allt sem ég dró viš mig með því að stytta kremsúluna á burstanum - hafši alltaf veriš óžarft!

Hvaš getur žś lįtiš tśpuna endast lengi?

Žetta į viš į öllum svišum - žótt hagręšiš sé misjafnt.

Toppurinn? Dżr tķmi - ķ maķ 2005!

Ég hef verslaš viš fyrirtękiš svar.tękni, Sķšumśla 37 og žótt žar stundum vera višunandi verš į nytsömum hlutum. Eitt hef ég žó ekki gert fyrr en ķ lok maķ 2005. Žį fékk ég mann frį žeim heim til mķn aš stilla sķmstöš sem ég hafši keypt af žeim - en meš bįgum leišbeiningum. Hann kom og var lipur og leysti sitt verk vel af hendi. Hann stóš viš ķ hįlfa klukkustund eša nęstum žvķ. 

Reikningurinn varš svona:

  1. Vitjun - Sķmstöš forrituš. Kennsla - 1 eining - upphęš kr. 7.900
  2. Akstur - kr. 1.295
  3. Verkfęri - kr. 790
  4. Viršisaukaskattur - kr. 2.446

Upphęš reiknings kr. 12.431

Dįlķtiš magnaš?
Žaš er žó ljóst aš śtseld vitjunarvinna er komin ķ kr. 12.500 meš innanbęjarferš.

Aš lokum er hér athugasemd fyrir žį sem selja śt kennslu:
Kennsla er ekki viršisaukaskattskyld
en žaš merkir aš sį sem kaupir kennslu į ekki aš greiša viršisaukaskatt af žeim kaupum.

Tónverk

klassisk
 

Hér eru nokkur glettilega žekkt klassisk tónverk sem gaman getur veriš aš hafa ķ lagasafninu:
  • O Fortuna śr Carmina Burana eftir Carl Orff * Hefur veriš vķša notuš ķ kvikmyndum, sjónvarpsžįttum og einnig ķ auglżsingum.
  • Rhapsody in Blue eftir George Gershwin * Notaš ķ mörgum kvikmyndum og ķ sjónvarpsefni.
  • Dies Irae śr Requiem eftir Verdi * Algengt ęsandi stef ķ eltingarleikjum og spennusenum.
  • Habanera śr Carmen eftir Bizet * Įstarundirspil fyrir rómantķskar senur.
  • Ride of the Valkyries śr Die Walküre eftir Richard Wagner * Taktföst hrynjandi undir aukandi spennu.
  • Clair de Lune eftir Claude Debussy * Pķanóverk sem hefur rataš vķša ķ skemmtibransanum.
  • 1812 Overture eftir Tsjaķkovskķj * Notaš žegar magna skal vęntingar og undirbśa įhrifamiklar senur.
Uppskrift

Ķs Huldu

Uppskrift aš ķsgerš
  • Jurtarjómi 1 lķtri << Menkomel paa vegetablisk basis - Whipping. Kęla hann og sķšan žeyta.
  • 6 egg žeytt vel - meš sykri hvķtum eša pśšursykri. Sett žar śt ķ bragšefni 2-3 teskeišar s.s. sśkkulaši, lķkjör, toblerone, daim, ... .
  • Ofantališ hręrt saman og sķšan žeytt. Sett ķ kęli uns neytt er.
Veggfóšrun

Veggfóšur

Nytsöm śrklippa śr - žvķ mišur - óžekktu dagblaši:
  • Hitastig minnst 15 celsķusgrįšur svo lķmiš žorni nógu fljótt og veggfóšriš sķgi ekki į mešan.
  • Loftbóluvandręši? Mögulegt er aš stinga lķtiš gat į bóluna. Ef lķm reynist vanta mį - afar fķnlega (!!!) koma žvķ inn um gatiš - en gęttu aš yfirborši veggfóšursins sem er afar viškvęmt žegar žaš er blautt.
  • Notašu hallamįl - eša lóš - til aš fį veggfóšurslengjuna lóšrétta.
  • Best er aš byrja viš dyr eša glugga.
  • Reyndu aš lįta brśn veggfóšurslengju vera sem allra nęst horninu. 0 - 3 sm er įgętt.
  • Ef veggfóšriš er mynstraš og lengjurnar eiga aš taka hver viš af annarri meš vissum hętti žį skaltu byrja viš gluggann. Žį eru fyrstu misfellur ķ skugga žegar sólin skķn inn um gluggann!!
  • Viš rafmagnsinnstungur og žar sem ljós koma śt śr vegg skal fyrst skrśfa burt lok eša ljós ef skuršur mį ekki sjįst. Leggja svo lengjuna žurra aš veggnum og skera ķ hana lķtinn kross žar sem gatiš veršur. Sķšan er veggfóšurlengjan lķmborinn og lögš į vegginn, klippt burt žaš sem veršur fyrir og lokiš skrśfaš yfir.

Vertu!

Vertu tillitssamur
og vertu heišarlegur

Vertu tillitssamur! Vertu heišarlegur! segjum viš stanslaust viš börnin okkar. Žegar žau feta sig įfram eftir mjóa veginum um lķfsins rangala sjį žau fljótt aš tillitssemi og heišarleiki er ekki gegnumgangandi einkenni žeirra sem betur gengur aš olnboga sig įfram. Žvert į móti! Žeir tillitssömu olnboga sig ekki įfram į kostnaš annarra og žeir heišarlegu eru uppteknir viš žaš aš hafa alls ekki af nįunganum. Žį segjum viš: Haltu įfram aš vera tillitssamur og heišarlegur! Žaš er ekki allt fengiš meš žvķ aš safna auši! Žannig stöndum viš ķ vegi fyrir žvķ aš börnin okkar geti tekiš žįtt ķ olnbogaleik lķfsins į jafnréttisgrundvelli.

Vertu tillitssamur og heišarlegur!

Öku-
mašur!

Žegar viš komum akandi eftir žjóšveginum į dżra bķlnum okkar meš dżra fólkiš okkar, įstmanninn, kęrustuna, eiginkonuna, nżfędda barniš okkar, uppkomna dóttur okkar, danska vininn okkar, - jį - jafnvel einungis meš okkur sjįlfa - og skyndilega stekkur kind fyrir bķlinn - žį er betra aš vera bśinn aš gera upp hug sinn um hvaš skal gera.

Fyrsta višbragš į aš vera: keyra į kindina!

Ķhugašu mįliš alvarlega og geršu žetta upp viš žig. Lögmįliš er: alls ekki aš breyta akstursstefnu bķlsins nema algjörlega nęgur tķmi sé til! Žegar žś sérš kindina er fyrsta įkvöršun žķn samstundis žessi: ég keyri į žig! Sķšan leyfiršu žér aš ķhuga hvort žś hefur ef til vill tķma til aš gera mildandi rįšstafanir ašrar en bara žęr aš draga śr hrašanum.

Dauš kind er ašeins dįlķtiš tilfinningalegt įfall - og įbyrgšartrygging bķlsins greišir dįlitla fjįrupphęš til bóndans (ennžį --- en aušvitaš ętti bóndinn aš greiša žér - en žaš kemur seinna).

Žaš er vissulega leitt aš verša fyrir žvķ aš murka lķfiš śr kindinni - lķtiš eitt įšur en bóndinn ętlaši hvort sem var aš senda hana ķ hlutum inn ķ kjötbśšina - en žaš er léttara aš lifa viš žaš heldur en meišsl į fólki og jafnvel stórslys vegna ósjįlfrįšra višbragša viš aš beygja frį skepnunni.

Sama į aušvitaš viš um įnamaška, köngulęr, mżs og ketti, hunda, refi og fugla - lķka erni og svani og raunar lķka kįlfa, kżr, naut, hreindżr og hesta žótt žar verši meiri hętta į feršum fyrir žį sem ķ bķlnum sitja.

Żmis

Hagnżt rįš - śr żmsum įttum
Kanill drepur
lyktina
Réttara er žó: Kanillykt yfirgnęfir ašra. Ef ķbśšin angar af lykt sem žś ekki vilt hafa - t.d eftir matargerš - skaltu setja įlpappķr į eldavélarhelluna og strį į hann dįlitlu af kanildufti. Hitašu sķšan uns allt fer aš gufa upp - eša raunar - aš brenna. Hśsiš skiptir um lykt žį stundina. Įn įlpappķrs er meira vesen aš hreinsa helluna.
Bķllinn
žveginn

meš
vatni
og
steinolķu
DV-20.05.1999 > Ķ staš žess aš žvo bķlinn meš sįpu og vatni skaltu nota eina fötu af vatni og bęta einum bolla af steinolķu śt ķ. Į eftir skaltu žurrka bķlinn vel meš mjśkum klśti. Ef sandur eša gróf korn eru ķ óhreinindum bķlsins skaltu skola žaš burt įšur en žś byrjar žvķ annars nuddast žau ķ lakkiš meš svampinum. Annars žarftu ekki aš bleyta bķlinn į undan - hversu óhreinn sem hann er. Žś žarft ekki heldur aš skola hann į eftir. Žegar sķšan rignir į hann hripar vatniš af honum. Žetta tefur ryšmyndun. Ekki bóna bķlinn eftir svona žvott.

GÓP hefur prófaš žetta - margsinnis. Hreinsar vel og žaš perlar af bķlnum į eftir.

Eggjakakan
Fréttablašiš 16.11.2006 - Kristrśn Heimisdóttir:
Besta rįšiš til aš bśa til góša eggjaköku er aš hafa pönnuna logandi heita žegar eggin eru sett į hana. Žį veršur kakan bęši stökkari og betri.
Engifer
viš ógleši
Fréttablašiš 16.11.2006 - Kristrśn Heimisdóttir:
Engifer er gott rįš viš ógleši bęši hjį börnum og fulloršnum. Ég set engiferrót eša smįslettu af engiferkryddi śt ķ vatn og žetta rįš slęr į vęgan flökurleika.
Fótboltaskór
ķ baš
Fréttablašiš 16.11.2006 - Kristrśn Heimisdóttir:
Veit - sem gömul fótboltakona - aš žaš er gott rįš aš fara ķ fótboltaskónum ķ baš žvķ žannig lagast žeir fyrr aš fętinum.
Matarsódi
į glugga,
gler og
króm
DV-20.05.1999 > Matarsódi hreinsar bletti og umferšaróhreinndi af rśšum, ljósum og krómi. Nuddašu meš matarsóda sem strįš hefur veriš ķ rakan svamp. Skolašu į eftir.
Netpoki
į flugu-
leifar
DV-20.05.1999 > Notašu samanvöšlaša netpoka śr plastžręši - eins og žį sem laukum er pakkaš ķ - til aš nudda skordżraklessur af bķlrśšum.

GÓP hefur prófaš žetta - en ašeins einu sinni. Virkaši ekki vel. Ef til vill ekki nógu fķnir plastžręšir ķ tilrauninni.

Edik
į lķm-
miša
DV-20.05.1999 > Ef opinberir starfsmenn klķna lķmmiša į bķlrśšuna er oft erfitt aš nį žeim aftur af. Bleyttu žį mišann ķ heitu ediki. Skrapašu sķšan af meš gętni og vęttu įfram meš edikinu uns allt er fariš. Einnig mį nota sķtrónusafa og salatolķu. Miša nęršu af nśmeraplötum og stušaranum meš žvķ aš vęta hann meš naglalakkseyši (aceton) eša meš kveikjaralegi og skafa hann svo burt meš hnķfi eša rakvélarblaši.
Lķnolķa
er
tjörueyšir
DV-20.05.1999 > Bleyttu tjörublettinn meš lķnolķu og lįttu hann bķša uns hann hefur mżkst. Nuddašu svo blettinn meš tusku sem vętt hefur veriš ķ olķunni. Einnig er sagt aš nota megi hnetusmjör!
Matarsódi
ķ öskuna
DV-20.05.1999 > Matarsódi ķ öskubakkann kemur ķ veg fyrir aš askan haldi įfram aš brenna ķ honum.
Vaxlitur
ķ lakk-rispuna
DV-20.05.1999 > Ef žś kemst ekki meš rispuna strax ķ višgerš geturšu lįtiš hana bķša og nuddaš ķ hana vaxlit sem er lķkur lakkinu į bķlnum.
Þrífa flísarnar
þrjár
aðferðir

Fréttatíminn - 10.11.2016 >

  • (a) Matarsódi á svamp, nudda yfir óhreinindin og þvo af með vatni.
  • (b) Hrærðu saman þykka blöndu af ediki og lyftidufti - eða matarsóda og sítrónusafa - nudda því á flísarnar - láta bíða í 3-4 klst - þvo þá af með vatni og góðum klúti.
  • (c) Sítrónusafi einn og sér getur verið ágætur: skera sítrónuna í tvennt - sárinu nuddað yfir óhreininfdin - látið liggja smástund - þvo af.

Sítróna á
skurðbrettin

Fréttatíminn - 10.11.2016 > Tré - og plastbretti > Nuddaðu brettið með sítróuhelmingunum - láttu standa í 20 mín. - hreinsaðu með vatni.
Matarsódi
í niðurfallið
Fréttatíminn - 10.11.2016 > Losa stíflu með matarsóda. Þegar hægir á niðurrennslinu úr vaskinum - blandaðu saman hálfum bolla af matarsóda og hálfum bolla af ediki - helltu ofan í niðurfallið - leggðu rakan klút yfir - láttu standa í 5 mínútur - þá burt með klútinn og láttu svo heitt vatn renna niður.

Kaffipoki
á skjáinn

Fréttatíminn - 10.11.2016 > Kaffipoki er betri en örtrefjaklútur - nær rykinu vel af og skilur ekki eftir sig neinar rákir.
Rakur
gúmmíhanski
tekur hárin
Fréttatíminn - 10.11.2016 > Fyrir hunda- og kattaeigendur: límrúllur taka hár en skilja oft eftir lím sem síðar heldur enn fastar í komandi hár. Best er að strjúka af svæðinu með rökum gúmmíhanska - tekur öll hárin og skilur ekkert lím eftir.
Vöndull úr
álpappír
hreinsar
Fréttatíminn - 10.11.2016 >Erfiðar matarleifar í eldföstum formum - t.d. eftir bráðinn og grillaðan ost. Rúllaðu saman dálitlu af álpappír, settu á hann uppþvottalög og nuddaðu. Mesta furða hvað næst af.

Forsķša * Efst į žessa sķšu